Viết hangul bằng tay: thứ tự nét, ghép khối vuông và lỗi cách chữ của người Việt

Ai cũng nói hangul học trong một buổi là thuộc, và điều đó đúng với việc đọc. Viết tay thì khác. Nhiều người học tiếng Hàn vài tháng vẫn viết chữ to nhỏ lệch nhau, ㅇ méo như số 0, ㄹ giống số 2, phụ âm cuối bị đẩy lệch ra ngoài khối. Người Hàn đọc vẫn hiểu nhưng mất công, còn giáo viên chấm bài viết thì trừ điểm trình bày. Cái khó của hangul viết tay không nằm ở hình chữ cái, mà ở chỗ phải nhét hai, ba, có khi bốn chữ cái vào một ô vuông. Bài này đi từ thứ tự nét từng chữ cái tới cách ghép khối, rồi tới lỗi cách chữ mà gần như người Việt nào cũng mắc lúc đầu.

Thứ tự nét: hai quy tắc là đủ cho gần hết

Hangul theo đúng hai quy tắc của chữ Hán: trên trước dưới sau, trái trước phải sau. Nét ngang luôn đi từ trái sang phải, nét dọc luôn từ trên xuống. Chỉ cần giữ hai điều này, phần lớn chữ cái tự đúng. Vài chữ cần để ý:

• ㅇ viết một nét, bắt đầu từ đỉnh, đi ngược chiều kim đồng hồ rồi khép lại ở đỉnh. Người Việt hay bắt đầu từ bên phải như viết chữ o thường, vòng sẽ hở hoặc méo.
• ㄹ có ba nét: nét gập như ㄱ, nét ngang ở giữa, rồi nét gập như ㄴ ở dưới. Viết liền một nét theo hình chữ Z là cách viết nhanh của người bản ngữ, người mới học nên tách ba nét để các tầng cách đều nhau.
• ㅁ ba nét: dọc trái, ngang gập xuống, ngang đáy. Giống chữ 口 của Hán tự.
• ㅂ bốn nét: dọc trái, dọc phải, ngang giữa, ngang đáy. Viết hai nét dọc trước rồi mới nối ngang, không viết như chữ U rồi gạch.
• ㅎ ba nét: nét ngắn trên cùng, nét ngang, rồi ㅇ. Nét trên cùng có thể đứng hoặc nằm tuỳ kiểu chữ, cả hai đều đúng.
• ㅊ là ㅈ thêm một nét ngắn trên đầu. Viết nét ngắn đó trước.

Nguyên âm cũng theo trái trước phải sau: ㅏ viết nét dọc rồi mới tới gạch ngắn bên phải, còn ㅓ viết gạch ngắn bên trái trước rồi mới nét dọc. ㅗ viết gạch ngắn đứng rồi nét ngang, ㅜ viết nét ngang rồi gạch ngắn xuống dưới.

Ghép khối: mỗi âm tiết là một ô vuông

Đây là phần quyết định chữ đẹp hay xấu. Mỗi âm tiết tiếng Hàn được viết thành một khối, và mọi khối phải chiếm cùng một ô vuông dù có hai hay bốn chữ cái. Có ba kiểu khối chính:

Nguyên âm đứng: phụ âm bên trái, nguyên âm bên phải

Với ㅏ ㅑ ㅓ ㅕ ㅣ ㅐ ㅔ, phụ âm đầu đứng bên trái, nguyên âm bên phải: 가, 너, 미, 개. Phụ âm chiếm khoảng một nửa đến ba phần năm chiều rộng, nguyên âm cao gần bằng cả ô.

Nguyên âm nằm: phụ âm trên, nguyên âm dưới

Với ㅗ ㅛ ㅜ ㅠ ㅡ, phụ âm nằm trên, nguyên âm nằm dưới: 고, 무, 스. Lúc này phụ âm phải bè ra theo chiều ngang và thấp xuống, nguyên âm kéo dài gần hết chiều rộng ô.

Có phụ âm cuối (받침): nén phần trên lại

Phụ âm cuối nằm dưới đáy khối: 한, 국, 말. Phần trên phải thu nhỏ lại để nhường chỗ, nhưng tổng thể khối vẫn chỉ bằng một ô. Với phụ âm cuối kép như 닭 (gà), 앉다 (ngồi), 읽다 (đọc), hai chữ cái phải chia đôi chiều ngang của đáy khối. Người mới học thường viết khối có 받침 to hơn hẳn khối không có, nhìn câu như bậc thang.

Chữ cái đổi dáng theo vị trí

Một chi tiết người dạy lâu năm mới để ý: cùng là ㄱ nhưng trong 가, 기 thì nét dọc của nó xiên chéo xuống phía trái như cái móc, còn trong 고, 구 thì nét dọc ngắn và gần như thẳng đứng. Lý do là ở 가, ㄱ phải chừa chỗ cho nguyên âm bên phải nên thu chân lại, còn ở 고 nó nằm trên nguyên âm nên duỗi ngang. ㅅ và ㅈ cũng đổi dáng tương tự. Bắt chước đúng dáng này là chữ của bạn bớt hẳn vẻ "học sinh".

Lỗi cách chữ: thói quen tiếng Việt mang sang

Tiếng Việt viết mỗi âm tiết cách nhau một khoảng trắng. Tiếng Hàn thì không: khoảng trắng đặt giữa các từ, không đặt giữa các âm tiết. Người Việt viết tay rất hay tách 한 국 어 thành ba khối rời, trong khi đúng là 한국어. Viết tách như vậy, người Hàn đọc như ba từ riêng.

Quy tắc cách chữ (띄어쓰기) của tiếng Hàn có mấy điểm cơ bản cần nắm sớm:

• Trợ từ dính liền với danh từ đứng trước: 저는, 학교에, 친구를. Không viết 저 는.
• Đuôi động từ dính liền với gốc: 먹었어요, 갑니다.
• Danh từ phụ thuộc thì tách ra: 먹을 수 있어요 (có thể ăn), chữ 수 đứng riêng. Đây là chỗ người Hàn cũng viết sai.
• Số và đơn vị đếm: viết bằng chữ thì tách, như 한 개, 두 명.

Sai cách chữ đôi khi đổi nghĩa thật. Câu đùa nổi tiếng trong sách dạy cách chữ là 아버지가방에들어가신다: tách thành 아버지가 방에 들어가신다 là "bố đi vào phòng", còn 아버지 가방에 들어가신다 là "bố chui vào cái cặp".

Những cặp người Việt hay viết lẫn

• ㅐ và ㅔ: ㅐ là ㅏ ghép ㅣ (gạch ngắn nằm giữa hai nét dọc), ㅔ là ㅓ ghép ㅣ (gạch ngắn nằm bên trái). 개 là con chó, 게 là con cua. Phát âm hiện đại gần như trùng nhau nên chỉ có cách nhớ mặt chữ.
• ㄷ và ㄹ: viết nhanh, tầng giữa của ㄹ bị dính lại và trông như ㄷ. 달 (trăng) dễ bị đọc thành 닫, gốc của động từ 닫다 (đóng).
• ㅇ và ㅎ khi viết nhỏ: ㅎ mất nét trên thành ㅇ. 하나 (một) thành 아나.
• ㅡ và ㅜ: gạch đứng của ㅜ quá ngắn thì người đọc thấy như ㅡ. 그 (cái đó) và 구 (chín) chỉ khác ở gạch nhỏ đó.
• Bỏ ㅇ câm: âm tiết bắt đầu bằng nguyên âm vẫn phải có ㅇ đứng đầu. Viết 어 chứ không viết ㅓ đứng trơ.

Luyện viết thế nào cho nhanh lên tay

• Dùng vở ô vuông, mỗi âm tiết một ô. Vở ô li của học sinh Việt Nam dùng tốt, lấy bốn ô li nhỏ làm một khối.
• Luyện theo cặp đối lập: 가/고, 너/노, 미/무. Viết từng cặp để tay quen chuyện chữ cái đổi dáng khi nguyên âm đổi hướng.
• Chép câu ngắn có cách chữ đúng: chọn câu từ sách hoặc phụ đề, chép nguyên dấu cách. Sau một tuần, mắt bạn sẽ tự thấy chỗ sai khi nhìn chữ mình viết.
• Đừng bắt chước font chữ in. Font 명조 (kiểu có chân) có nét đầu nhọn và nét cuối loe, viết tay mà cố bắt chước sẽ chậm và cứng. Viết theo dáng chữ tay tròn, đều nét là đủ.

Khi gặp từ gốc Hán trong tiếng Hàn, như 학교 (học hiệu, trường học) hay 한국 (Hàn Quốc), bạn có thể tra chữ Hán và âm Hán Hàn tương ứng, ví dụ từ học sinh, để thấy vì sao nhiều từ Hàn đọc lên nghe gần tiếng Việt. Muốn học viết đi kèm nghe nói theo lộ trình, vào bài học trên Ngôn Ngữ.

Câu hỏi thường gặp